Γράφει η Lena Kyropoulos
Η Κατερίνα Λουκά είναι διεθνώς βραβευμένη σύγχρονη καλλιτέχνης, με κύρια ενασχόληση την αφαιρετική τέχνη και τις συνθέσεις μικτής τεχνικής. Έχει παρουσιάσει έργα της σε σημαντικά μουσεία και εκθεσιακούς χώρους στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ άλλων στη Βενετία, τη Βαρκελώνη, τη Φλωρεντία, το Μιλάνο και τη Νέα Υόρκη, και έχει λάβει 14 διεθνή βραβεία. Παράλληλα, δραστηριοποιείται ενεργά στον χώρο του πολιτισμού μέσω διεθνών οργανισμών. Η σύγχρονη εικαστική της έρευνα εμπνέεται από την αστροφυσική και την κοσμολογία, δημιουργώντας έναν ιδιαίτερο διάλογο ανάμεσα στην τέχνη και την επιστήμη.
Είχα την τύχη να συναντηθούμε στην Αθήνα και να αντιληφθώ την προσωπική της καλλιτεχνική της σφραγίδα και αξία, γνωρίζοντας αρχικώς τη στάση ζωής που έχει ως άνθρωπος και έπειτα ως δημιουργός. Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκε άμεσα το κάλεσμά μου για μία συζήτηση-συνέντευξη.
Σε μια εποχή δύσκολη , αλλά meta-τεχνολογικά άρτια κατά πόσο μένουν οι άνθρωποι χρωματένιοι , ώστε να αντιληφθούν το φως ;
Πιστεύω ότι, όσο κι αν εξελίσσεται η τεχνολογία, η βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου να αισθανθεί, να συγκινηθεί και να αναζητήσει νόημα δεν αλλάζει. Ίσως αυτό σημαίνει για μένα να παραμένουμε «χρωματένιοι»: να μη χάσουμε την ευαισθησία μας απέναντι σε όσα δεν μετριούνται και δεν εξηγούνται εύκολα.Και ίσως το φως γίνεται ακόμη πιο ουσιαστικό όταν έχουμε γνωρίσει το σκοτάδι. Αυτό αναζητώ και στη ζωγραφική μου: όχι ένα φως που απλώς φωτίζει, αλλά ένα φως που αναδύεται μέσα από τη δυσκολία, τη ρωγμή, τη μεταμόρφωση. Γιατί όσο μπορούμε ακόμη να το αναζητούμε και να το αναγνωρίζουμε, παραμένει ζωντανό κάτι πολύ ουσιαστικό μέσα μας.
Με πινέλο τους δικούς σου πλανήτες, αποστάσεις και παύσεις στο χωροχρόνο συστήνεις το χρώμα στον πυρήνα του. Τι σε ενέπνευσε σ’ αυτού του είδους το εσωτερικό καλλιτεχνικό μανιφέστο ;
Η αφετηρία ήταν η ανάγκη μου να κατανοήσω όχι μόνο το σύμπαν, αλλά και τη θέση μας μέσα σε αυτό. Όσο περισσότερο μελετώ την αστροφυσική και την κοσμολογία, τόσο περισσότερο με συγκινεί η σκέψη ότι δεν είμαστε απλώς παρατηρητές· είμαστε μέρος της ίδιας ύλης, της ίδιας κοσμικής ιστορίας. Ίσως αυτό είναι και το δικό μου «εσωτερικό μανιφέστο». Μέσα από το χρώμα, το φως και τη μεταμόρφωση της ύλης αναζητώ τη συνάντηση του εξωτερικού σύμπαντος με τον εσωτερικό μας κόσμο. Γιατί όσο πιο μακριά κοιτάζω προς το σύμπαν, τόσο πιο βαθιά επιστρέφω στον άνθρωπο — και στον ίδιο μου τον εαυτό.
Η λέξη ρωγμή…προέρχεται από το ρήμα ῥήγνυμι (σπάζω, σχίζω, θραύω).Τι έσπασες μέσα σου, για να βγει το δικό σου φως; Τι είναι αυτό που δημιουργεί μέσα μας την αναμορφωτική γλώσσας της απελευθερωτικής ρωγμής;
Για μένα η «ρωγμή» δεν είναι απαραίτητα κάτι που σπάει, αλλά κάτι που μεταμορφώνεται μέσα μας. Είναι η στιγμή που αφήνουμε πίσω έναν τρόπο να βλέπουμε τα πράγματα και ανοίγουμε χώρο για κάτι καινούργιο. Όπως και στο σύμπαν, όπου μέσα από διαρκείς μεταβολές γεννιούνται νέες μορφές, έτσι πιστεύω ότι συμβαίνει και μέσα μας.
Αυτό είναι για μένα το φως: μια εσωτερική αναζήτηση, μια δυνατότητα αλλαγής και αναγέννησης. Η ρωγμή δεν είναι το τέλος της ύλης· είναι το σημείο από όπου μπορεί να αρχίσει μια νέα μορφή ζωής και φωτός.
Αν συγκρίνεις τον άνθρωπο και την καλλιτέχνιδα του χθες και του σήμερα τι έχεις δαμάσει απέναντι στον εαυτό σου ως άνθρωπο και τι ως καλλιτέχνιδα;
Δεν αισθάνομαι ότι έχω «δαμάσει» κάτι· περισσότερο νιώθω ότι συνεχίζω να μαθαίνω. Ως άνθρωπος, προσπαθώ με τα χρόνια να γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου, να ακούω περισσότερο και να παραμένω ανοιχτή σε όσα μπορούν να με αλλάξουν.
Και ως καλλιτέχνιδα, εξακολουθώ να μελετώ και να αναζητώ. Αισθάνομαι ιδιαίτερα τυχερή που στη διαδρομή μου έχω δίπλα μου σημαντικούς καλλιτέχνες και σπουδαίους ανθρώπους της αστροφυσικής, από τους οποίους μαθαίνω και εμπνέομαι. Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη εξέλιξη είναι να καταλαβαίνεις ότι όσο προχωράς, τόσο περισσότερα έχεις ακόμη να ανακαλύψεις.
Κάθε φορά που βουτάμε την ψυχή μας στο χρώμα είναι ένα ιερό ξενύχτι μίας υπόσχεσης της ψυχής για ξέφωτο…πόσα μυστικά περάσματα όμως, καλούμαστε να διαπεράσουμε, να διασχίσουμε για να φτάσουμε στην απέναντι όχθη;
Νομίζω πως τα περάσματα είναι αμέτρητα, όπως αμέτρητα είναι και όσα ακόμη δεν γνωρίζουμε για το σύμπαν. Αυτό είναι που με συγκινεί: ότι τόσο στο σύμπαν όσο και μέσα μας υπάρχει πάντα κάτι ανεξερεύνητο. Και ίσως κάθε πέρασμα, κάθε αβεβαιότητα, κάθε αναζήτηση να μας φέρνει λίγο πιο κοντά όχι μόνο στη γνώση, αλλά και στον ίδιο μας τον εαυτό.Δεν ξέρω αν φτάνουμε ποτέ οριστικά στην «απέναντι όχθη». Ίσως το σημαντικό είναι να συνεχίζουμε να αναζητούμε, να μεταμορφωνόμαστε και να αφήνουμε χώρο στο φως να περάσει μέσα από τις δικές μας ρωγμές. Για μένα, άλλωστε, η δημιουργία είναι ακριβώς αυτό: μια διαρκής πορεία από το σκοτάδι προς το φως, χωρίς ποτέ να εξαντλείται το μυστήριο της διαδρομής.
Νιώθεις ότι νικάς τον εαυτό σου στο σημείο υποταγής και κρατάς απέναντί του την ελπίδα μέσα από τη δημιουργική αντίσταση;
Δεν ξέρω αν θα έλεγα ότι νικώ τον εαυτό μου. Περισσότερο προσπαθώ να τον γνωρίζω, να αποδέχομαι τις αβεβαιότητές μου και να μετατρέπω ακόμη και τις πιο σκοτεινές στιγμές σε αφορμή για αναζήτηση και μεταμόρφωση. Η δημιουργία είναι για μένα ένας τρόπος να συνεχίζω να αναζητώ το φως.Και εδώ το σύμπαν με εμπνέει βαθιά. Μέσα από διαρκείς μεταβολές, η ύλη αλλάζει, διασπάται και γίνεται μέρος νέων μορφών. Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι και την ελπίδα: όχι ως τη βεβαιότητα ότι όλα θα είναι φωτεινά, αλλά ως τη δύναμη να συνεχίζεις, ακόμη και μέσα στο σκοτάδι, να αναζητάς το φως.
Ζούμε σε μία εποχή πολεμικής ρητορικής και της κοινωνίας του αγκώνα του: «κάντε άκρη να περάσω». Φέρει ηθικό βάρος ένας δημιουργός απέναντι της;
Πιστεύω ότι κάθε δημιουργός έχει πρώτα μια ευθύνη απέναντι στον εαυτό του και στους ανθρώπους γύρω του: να παραμένει αληθινός, ταπεινός και ανοιχτός. Προσωπικά δεν πιστεύω στο «κάντε άκρη να περάσω». Ο ουρανός της τέχνης είναι αρκετά μεγάλος για όλους μας.Η τέχνη, όπως την αντιλαμβάνομαι, χρειάζεται αλληλοσεβασμό, αλληλεγγύη, συνεργασία και αγάπη. Αισθάνομαι κι εγώ τυχερή για τους ανθρώπους που συναντώ στη διαδρομή μου, γιατί μέσα από τη γνώση, την ανταλλαγή και τη συνύπαρξη εξελισσόμαστε όλοι. Δεν χρειάζεται να μικρύνει ο χώρος του άλλου για να υπάρξει το δικό μας φως· μπορούμε να φωτίζουμε ο ένας τη διαδρομή του άλλου.
Της ευχόμαστε καλή επιτυχία στην άκρως ανησυχητική και δημιουργική της διαδρομή, αφού σήμερα έχει την τιμητική της με τα εγκαίνια της ατομικής της έκθεσης: Ρωγμές Φωτός.
«Το φως που φτάνει ως εμάς
είναι ήδη παρελθόν.
Μέσα στις ρωγμές του,
ο χρόνος αφήνει τα ίχνη του
κι εμείς αναζητούμε τα δικά μας.»
ΡΩΓΜΕΣ ΦΩΤΟΣ
Από 1η Οκτωβρίου, Argo Gallery/Γκαλερί Αργώ
